ΑΝΘΕΚΤΙΚΟΤΗΤΑ ΚΡΙΣΙΜΩΝ ΟΝΤΟΤΗΤΩΝ

Critical Entities Resilience

Τι αλλάζει με τον ν. 5236/2025

Ο ν. 5236/2025, ΦΕΚ Α΄ 175 της 10ης Οκτωβρίου 2025, ενσωματώνει την Οδηγία (ΕΕ) 2022/2557 για την ανθεκτικότητα των κρίσιμων οντοτήτων. Καλύπτει δώδεκα τομείς, τους έντεκα της Οδηγίας και, ως ελληνική προσθήκη, τη διαχείριση αστικών αποβλήτων. Αρμόδια αρχή και ενιαίο σημείο επαφής ορίζεται η Γενική Γραμματεία Προστασίας Κρίσιμων Οντοτήτων του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη.

Ο προσδιορισμός μιας οντότητας ως κρίσιμης γίνεται από την αρχή, με κριτήρια που ορίζει ο νόμος, και η οντότητα ειδοποιείται. Από την ημερομηνία της ειδοποίησης αρχίζουν να μετρούν οι προθεσμίες. Εννέα μήνες για την εκτίμηση κινδύνων της οντότητας, με επικαιροποίηση τουλάχιστον ανά τετραετία. Δέκα μήνες για να εφαρμοστούν οι υπόλοιπες υποχρεώσεις, δηλαδή τα μέτρα ανθεκτικότητας, το σχέδιο, το σημείο επαφής με την αρχή και η διαδικασία κοινοποίησης περιστατικών.

Η προετοιμασία που γίνεται πριν από την ειδοποίηση δεν πάει χαμένη. Η χαρτογράφηση των βασικών υπηρεσιών, των εξαρτήσεων και των αδύναμων σημείων μιας εγκατάστασης είναι η ίδια δουλειά που θα ζητηθεί μετά, με τη διαφορά ότι γίνεται με χρόνο.

→ Πού βρίσκεται σήμερα η εφαρμογή του νόμου

Ποιους αφορά

Ο νόμος καλύπτει δώδεκα τομείς.

• Ενέργεια. Διαχειριστές δικτύων, σταθμοί παραγωγής, εγκαταστάσεις πετρελαίου, φυσικού αερίου και υδρογόνου, τηλεθέρμανση
• Μεταφορές. Λιμένες, αερολιμένες, σιδηρόδρομοι, φορείς αστικών συγκοινωνιών, οδικές αρχές
• Τραπεζικός κλάδος. Πιστωτικά ιδρύματα
• Υποδομές χρηματοπιστωτικών αγορών. Τόποι διαπραγμάτευσης, κεντρικοί αντισυμβαλλόμενοι
• Υγεία. Νοσοκομεία και δομές πρωτοβάθμιας φροντίδας, παραγωγή και χονδρική φαρμάκων, ιατροτεχνολογικά προϊόντα
• Πόσιμο νερό. Φορείς ύδρευσης, προμηθευτές και διανομείς
• Λύματα. Φορείς συλλογής, διάθεσης και επεξεργασίας
• Αστικά απόβλητα. Μονάδες διαχείρισης
• Ψηφιακές υποδομές. Πάροχοι δικτύων και υπηρεσιών ηλεκτρονικών επικοινωνιών, κέντρα δεδομένων, υπηρεσίες εμπιστοσύνης
• Δημόσια διοίκηση. Φορείς κεντρικής κυβέρνησης
• Διάστημα. Διαχειριστές επίγειων υποδομών
• Τρόφιμα. Βιομηχανική παραγωγή και μεταποίηση, εφοδιαστική αλυσίδα, χονδρική

Οι δήμοι και οι περιφέρειες δεν αποτελούν χωριστό τομέα. Εμπίπτουν μέσα από τις υπηρεσίες που παρέχουν, κυρίως το νερό, τα λύματα και τα αστικά απόβλητα.

Δεν είναι κρίσιμες όλες οι οντότητες ενός τομέα. Ο νόμος ορίζει τρεις προϋποθέσεις που πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά. Η οντότητα να παρέχει μία ή περισσότερες βασικές υπηρεσίες, η υποδομή της να βρίσκεται στο έδαφος της χώρας, και ένα περιστατικό να μπορούσε να προκαλέσει σημαντική διαταραχή στην παροχή της υπηρεσίας.

Για το πόσο σημαντική είναι μια διαταραχή, ο νόμος απαριθμεί έξι κριτήρια. Τον αριθμό των χρηστών που εξαρτώνται από την υπηρεσία. Τον βαθμό στον οποίο άλλοι τομείς εξαρτώνται από αυτήν. Το μέγεθος και τη διάρκεια της επίπτωσης σε οικονομικές και κοινωνικές δραστηριότητες, στο περιβάλλον, στη δημόσια ασφάλεια και στην υγεία. Το μερίδιο αγοράς της οντότητας. Τη γεωγραφική περιοχή που θα επηρεαζόταν, όπου λαμβάνεται υπόψη ο βαθμός απομόνωσης, δηλαδή αν πρόκειται για νησιωτική, ορεινή ή απομακρυσμένη περιοχή. Και τη διαθεσιμότητα εναλλακτικών μέσων για την παροχή της ίδιας υπηρεσίας.

Τρεις τομείς αντιμετωπίζονται διαφορετικά. Ο τραπεζικός κλάδος, οι υποδομές των χρηματοπιστωτικών αγορών και οι ψηφιακές υποδομές προσδιορίζονται μεν ως κρίσιμες οντότητες, δεν υπέχουν όμως τις υποχρεώσεις που περιγράφονται παρακάτω, επειδή καλύπτονται από άλλα πλαίσια.

Τι απαιτεί ο νόμος

Εκτίμηση κινδύνων. Εντός εννέα μηνών από την ειδοποίηση, και στη συνέχεια τουλάχιστον ανά τετραετία. Καλύπτει όλους τους συναφείς φυσικούς και ανθρωπογενείς κινδύνους, από τις φυσικές καταστροφές και τα ατυχήματα μέχρι τις υβριδικές απειλές και την τρομοκρατία, καθώς και τους κινδύνους από τεχνολογικές εξελίξεις και από αλλαγή των κλιματικών ή κοινωνικοοικονομικών συνθηκών. Εξετάζεται προς δύο κατευθύνσεις, ποιοι τομείς εξαρτώνται από τη δική σας υπηρεσία και από ποιες υπηρεσίες άλλων εξαρτάστε εσείς, με γειτονικά κράτη και τρίτες χώρες όπου χρειάζεται. Αν υπάρχουν ήδη εκτιμήσεις από άλλες υποχρεώσεις, αξιοποιούνται. Άρθρο 13.

Μέτρα ανθεκτικότητας και σχέδιο. Τεχνικά, οργανωτικά μέτρα και μέτρα ασφάλειας, κατάλληλα και αναλογικά, σε έξι πεδία:

• πρόληψη περιστατικών, με προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή
• φυσική προστασία των εγκαταστάσεων και των υποδομών ζωτικής σημασίας, όπου ο νόμος ονομάζει ρητά περιφράξεις, εμπόδια, επιτήρηση περιμέτρου, εξοπλισμό ανίχνευσης και ελέγχους πρόσβασης
• ανταπόκριση στα περιστατικά και μετριασμός των συνεπειών, με διαδικασίες διαχείρισης κρίσεων και έγκαιρης προειδοποίησης
• ανάκαμψη και επιχειρησιακή συνέχεια, με εναλλακτικές αλυσίδες εφοδιασμού
• διαχείριση της ασφάλειας του προσωπικού, με κατηγορίες κρίσιμων ρόλων, δικαιώματα πρόσβασης και απαιτήσεις προσόντων
• εξοικείωση του προσωπικού με τα παραπάνω, μέσω μαθημάτων, ενημερωτικού υλικού και ασκήσεων

Όλα αποτυπώνονται σε σχέδιο ανθεκτικότητας. Άρθρο 14.

Σημείο επαφής. Ένας εκπρόσωπος ή εξουσιοδοτημένο στέλεχος, ανάλογων προσόντων και εμπειρογνωμοσύνης, που διαχειρίζεται την επικοινωνία με την αρχή και τον εσωτερικό συντονισμό της συμμόρφωσης. Άρθρο 14.

Έλεγχοι ιστορικού προσωπικού. Για πρόσωπα σε ευαίσθητους ρόλους ή με πρόσβαση, φυσική ή απομακρυσμένη, στις εγκαταστάσεις και στα συστήματα. Υποβάλλονται ως αιτήματα προς την αρμόδια Διεύθυνση του Αρχηγείου της Ελληνικής Αστυνομίας. Άρθρο 15.

Κοινοποίηση περιστατικών. Χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση για κάθε περιστατικό που διαταράσσει σημαντικά την παροχή βασικών υπηρεσιών, με αρχική κοινοποίηση το αργότερο εντός εικοσιτεσσάρων ωρών από τη στιγμή που η οντότητα λαμβάνει γνώση, και αναλυτική έκθεση εντός ενός μήνα. Άρθρο 16.

Εποπτεία και κυρώσεις. Η αρχή διεξάγει επιτόπιες επιθεωρήσεις των υποδομών και των εγκαταστάσεων, ασκεί τοπική και απομακρυσμένη εποπτεία των μέτρων, και διενεργεί ή αναθέτει ελέγχους. Ζητά πληροφορίες και στοιχεία που αποδεικνύουν την πραγματική εφαρμογή των μέτρων. Προβλέπονται διοικητικές κυρώσεις. Άρθρα 22 και 23.

Τι κάνουμε

Έλεγχος υπαγωγής
Απαντάμε αν η οντότητα εμπίπτει, με ποια βασική υπηρεσία και με ποια αιτιολογία, απέναντι στις τρεις προϋποθέσεις και στα έξι κριτήρια του νόμου. Παραδίδουμε φάκελο με τα στοιχεία που τη στηρίζουν, ώστε ο οργανισμός να είναι έτοιμος όταν η αρχή ζητήσει πληροφορίες.

Εκτίμηση κινδύνων κρίσιμης οντότητας
Δουλειά πεδίου. Χαρτογράφηση των βασικών υπηρεσιών και της ανοχής διακοπής τους, μητρώο κινδύνων με το πλήρες εύρος απειλών που ζητά ο νόμος, ανάλυση εξαρτήσεων και προμηθευτών, εντοπισμός των σημείων όπου μία βλάβη παρασύρει τα υπόλοιπα. Αν υπάρχουν ήδη μελέτες από άλλες υποχρεώσεις, τις αξιολογούμε και τις αξιοποιούμε αντί να τις ξαναγράψουμε.

Σχέδιο Ανθεκτικότητας
Δομημένο κατά τα έξι πεδία μέτρων του νόμου, με ονόματα, χρόνους και υπευθύνους. Κάρτες δράσης ανά ρόλο, πρωτόκολλα υποβαθμισμένης λειτουργίας, εναλλακτικές αλυσίδες εφοδιασμού, σχέδιο επικοινωνίας κρίσης. Στο κεφάλαιο της ασφάλειας προσωπικού ορίζουμε τις κατηγορίες κρίσιμων ρόλων, τα δικαιώματα πρόσβασης και τη διαδικασία για τα αιτήματα ελέγχου ιστορικού προς την Ελληνική Αστυνομία.

Υλοποίηση μέτρων φυσικής προστασίας
Περίμετρος, έλεγχος πρόσβασης, ανίχνευση, τηλεεπιτήρηση, κέντρο λήψης εικόνας. Είναι τα μέτρα που ο νόμος ονομάζει ρητά, και τα εγκαθιστούμε και τα υποστηρίζουμε.

Έγκαιρη προειδοποίηση και τεκμηρίωση με DEDALUS
Η πλατφόρμα μας συγκεντρώνει τις μετρήσεις της εγκατάστασης σε μία εικόνα και παρακολουθεί τα περιθώρια, όχι μόνο τις στιγμιαίες τιμές. Ο νόμος ζητά διαδικασίες έγκαιρης προειδοποίησης και στοιχεία που αποδεικνύουν την πραγματική εφαρμογή των μέτρων.

Ζητά επίσης αρχική κοινοποίηση του περιστατικού μέσα σε εικοσιτέσσερις ώρες από τη στιγμή που η οντότητα λαμβάνει γνώση. Η στιγμή αυτή δεν είναι ουδέτερη. Όταν η γνώση έρχεται από τηλεφώνημα, το χρονόμετρο έχει ήδη τρέξει. Όταν έρχεται από το ίδιο σας το σύστημα, τρέχει από την αρχή και με στοιχεία στο χέρι.

Το DEDALUS δίνει και τα δύο, τη διαδικασία σε λειτουργία και το αρχείο που τη στοιχειοθετεί μπροστά σε ελεγκτή.

Σημείο επαφής και διαδικασία κοινοποίησης
Ορισμός του ρόλου και των προσόντων του, κατώφλια κοινοποίησης προσαρμοσμένα στη δική σας υπηρεσία, πρότυπα αναφοράς για την αρχική κοινοποίηση και για την έκθεση του ενός μήνα, και εσωτερικός ορισμός της στιγμής που η οντότητα λαμβάνει γνώση, ώστε να μην αμφισβητείται ο χρόνος.

Ασκήσεις και ετοιμότητα επιθεώρησης
Ασκήσεις πάνω σε σενάρια της δικής σας εγκατάστασης, με μετρήσιμο αποτέλεσμα, και μητρώο τεκμηρίων που απαντά σε ερώτημα ελεγκτή χωρίς αναζήτηση.

Για την ευρύτερη εκπαίδευση προσωπικού, δείτε → τη Στρατηγική Ασφάλεια.

Πώς δουλεύουμε

Ξεκινάμε από το πεδίο. Μετράμε τον πραγματικό χρόνο ανάληψης φορτίου από το ηλεκτροπαραγωγό ζεύγος. Κοιτάμε σε ποιο κύκλωμα είναι οι κρίσιμες παροχές. Βρίσκουμε από πού μπαίνουν τα καλώδια του παρόχου, γιατί εκεί συνήθως αποκαλύπτεται ότι η διπλή όδευση είναι μία. Καταγράφουμε το ύψος του ηλεκτρολογικού πίνακα από το δάπεδο, απέναντι στη στάθμη πλημμύρας. Τα σχέδια που στέκονται είναι αυτά που πατούν σε μετρήσεις.

Το μεθοδολογικό μας πλαίσιο είναι η Δαιδαλική Μεθοδολογία. Δουλεύει πάνω στη λογική δύο διεθνών προτύπων, του ISO 31000 για τη διαχείριση κινδύνου και του ISO 22301 για την επιχειρησιακή συνέχεια, και επικεντρώνεται σε τρία πράγματα. Στο να διαβάζεται η αργή μεταβολή όσο είναι ακόμη μεταβολή και δεν έχει γίνει συμβάν. Στο να ορίζονται τα κατώφλια δράσης πριν από την κρίση και όχι μέσα σε αυτήν. Και στο να προστατεύεται η ίδια η ικανότητα απόφασης όταν ο χρόνος στενεύει. Η αναφορά στα πρότυπα είναι μεθοδολογική.

Από το 2010 σχεδιάζουμε και υλοποιούμε λύσεις ασφάλειας και ανθεκτικότητας για οργανισμούς, φορείς αστικών συγκοινωνιών, δήμους και περιφέρειες. Το 2019 λάβαμε το πρώτο βραβείο στον 3ο Μαραθώνιο Καινοτομίας της ΚΕΔΕ για τις Έξυπνες Πόλεις, για την ανάπτυξη Ολιστικού Μοντέλου Ασφάλειας σε Πόλεις.

Πώς προχωράει το έργο

1. Πρώτη συζήτηση. Μία ώρα. Καταλήγουμε αν και πώς σας αφορά.

2. Αποτύπωση στο πεδίο. Επίσκεψη, μετρήσεις, συνεντεύξεις, συλλογή τεκμηρίων.

3. Εκτίμηση κινδύνων. Μητρώο κινδύνων, εξαρτήσεις, κατώφλια.

4. Σχέδιο Ανθεκτικότητας. Παραδοτέο έτοιμο για έγκριση από τη διοίκηση και για έλεγχο από την αρχή.

5. Υλοποίηση. Εγκατάσταση μέτρων και συστημάτων, με το DEDALUS όπου χρειάζεται συνεχής παρακολούθηση, ενεργοποίηση διαδικασιών, εκπαίδευση προσωπικού.

6. Συντήρηση της συμμόρφωσης. Άσκηση, επικαιροποίηση, ετοιμότητα επιθεώρησης.

Μπορείτε να μπείτε σε οποιοδήποτε στάδιο. Αν έχετε ήδη μελέτες, τις αξιολογούμε αντί να τις ξαναγράψουμε.

Ας μιλήσουμε

Πείτε μας ποια υπηρεσία παρέχετε και ποιοι σταματούν να εξυπηρετούνται αν διακοπεί. Θα σας πούμε αν πιθανολογείται να χαρακτηριστείτε κρίσιμη οντότητα, τι θα σας ζητηθεί και από πού αξίζει να ξεκινήσετε.

info@securitydefence.gr | 210 244 2560 | 693 683 3270

Το κείμενο αυτό είναι ενημερωτικό και δεν αποτελεί νομική συμβουλή.